Μπαταρίες αποθήκευσης ηλεκτρισμού: Χάνει το τρένο η Ελλάδα-Ποιοι ηγούνται της κούρσας στην Ευρώπη

Με εντυπωσιακούς ρυθμούς αναπτύσσεται η αποθήκευση ηλεκτρικής ενέργειας με μπαταρίες στην Ευρώπη, καθώς η αυξανόμενη διείσδυση των ΑΠΕ δημιουργεί ολοένα μεγαλύτερες ανάγκες για ευελιξία, εξισορρόπηση του συστήματος και αξιοποίηση της πλεονάζουσας παραγωγής. Ωστόσο, η εικόνα που διαμορφώνεται μεταξύ των ευρωπαϊκών χωρών κάθε άλλο παρά ομοιόμορφη είναι.

Τα τελευταία διαθέσιμα στοιχεία για τις μεγάλης κλίμακας μπαταρίες που βρίσκονται ήδη σε λειτουργία αναδεικνύουν μία μάλλον απρόσμενη πρωταγωνίστρια: τη Βουλγαρία. Με περίπου 4,8 GW εγκατεστημένης ισχύος και 14,7 GWh χωρητικότητας, η γειτονική χώρα εμφανίζεται σήμερα να διαθέτει τη μεγαλύτερη επιχειρησιακή ισχύ μεγάλων συστημάτων αποθήκευσης στην ΕΕ.

Η επίδοση αποκτά ακόμη μεγαλύτερη σημασία εάν ληφθεί υπόψη το σχετικά μικρό μέγεθος του βουλγαρικού ηλεκτρικού συστήματος. Η ταχύτατη ανάπτυξη των μπαταριών στη Βουλγαρία έχει ήδη αρχίσει να επηρεάζει τη λειτουργία της περιφερειακής αγοράς της Νοτιοανατολικής Ευρώπης, προσφέροντας δυνατότητα απορρόφησης της φθηνής μεσημεριανής παραγωγής από φωτοβολταϊκά και επανέγχυσής της στο σύστημα κατά τις ώρες αυξημένης ζήτησης.

Η ευρωπαϊκή κατάταξη

Στη δεύτερη θέση βρίσκεται η Γερμανία, με τουλάχιστον 2,4 GW μεγάλων μπαταριών σε λειτουργία, ενώ ακολουθεί η Ιταλία με περίπου 2 GW. Η Γαλλία διαθέτει 1,6 GW, η Σουηδία περίπου 1,2 GW και η Φινλανδία 1,05 GW.

Στην επόμενη ομάδα βρίσκονται το Βέλγιο με περίπου 0,9-1 GW, η Ιρλανδία με πάνω από 0,8 GW και η Ολλανδία με περίπου 0,75 GW. Αξιοσημείωτη είναι επίσης η Ρουμανία, η οποία έχει ήδη φθάσει περίπου στα 0,5 GW.

Η εικόνα αυτή αφορά αποκλειστικά τις μεγάλης κλίμακας εγκαταστάσεις. Δεν περιλαμβάνει τις οικιακές μπαταρίες, ούτε τα έργα που βρίσκονται υπό κατασκευή ή ανάπτυξη. Εάν συμπεριλαμβάνονταν τα οικιακά συστήματα, η κατάταξη θα ήταν σημαντικά διαφορετική, ιδιαίτερα για χώρες όπως η Γερμανία και η Ιταλία, όπου η αποθήκευση πίσω από τον μετρητή έχει γνωρίσει μεγάλη ανάπτυξη.

Παράλληλα, τα στοιχεία πρέπει να αντιμετωπίζονται ως ενδεικτικά, καθώς δεν υπάρχει ακόμη μία πλήρως εναρμονισμένη ευρωπαϊκή βάση δεδομένων για τις μπαταρίες που βρίσκονται σε εμπορική λειτουργία. Οι ημερομηνίες αναφοράς και οι ορισμοί διαφέρουν από χώρα σε χώρα, ενώ είναι πιθανό να μην έχουν καταγραφεί ορισμένα έργα που ολοκληρώθηκαν πρόσφατα.

Πού βρίσκεται η Ελλάδα

Η Ελλάδα εμφανίζεται αρκετά χαμηλότερα στην ευρωπαϊκή κατάταξη, περίπου στην 11η θέση, με λειτουργούσα ισχύ μεγάλης κλίμακας που υπολογίζεται μεταξύ 150 και 300 MW.

Η απόσταση από τις χώρες που προηγούνται είναι επομένως σημαντική. Για παράδειγμα, ακόμη και με βάση το ανώτερο όριο των 300 MW, η λειτουργούσα ισχύς στην Ελλάδα αντιστοιχεί σε λιγότερο από το ένα δέκατο πέμπτο της αντίστοιχης ισχύος στη Βουλγαρία.

Η σημερινή κατάταξη, ωστόσο, δεν αποτυπώνει την πραγματική δυναμική της ελληνικής αγοράς, καθώς ένα σημαντικό χαρτοφυλάκιο έργων βρίσκεται σε διαφορετικά στάδια υλοποίησης. Η χώρα βρίσκεται ουσιαστικά στη μετάβαση από την περίοδο των πρώτων έργων προς τη μαζικότερη ανάπτυξη των standalone μπαταριών.

Οι ανάγκες του ελληνικού συστήματος είναι άλλωστε ιδιαίτερα μεγάλες. Η ταχύτατη ανάπτυξη φωτοβολταϊκών και αιολικών έχει οδηγήσει σε ολοένα συχνότερες ώρες μεγάλης πλεονάζουσας παραγωγής, χαμηλών ή ακόμη και μηδενικών τιμών στη χονδρεμπορική αγορά και περικοπών πράσινης ενέργειας. Οι μπαταρίες μπορούν να απορροφούν μέρος αυτής της παραγωγής και να την επιστρέφουν στο σύστημα τις απογευματινές και βραδινές ώρες, όταν υποχωρεί η παραγωγή των φωτοβολταϊκών και αυξάνεται η ανάγκη για συμβατικές μονάδες.

Το βουλγαρικό "πείραμα"

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον για την Ελλάδα παρουσιάζει η περίπτωση της Βουλγαρίας. Η γειτονική αγορά αποτελεί πλέον ένα πραγματικό ευρωπαϊκό εργαστήριο για τις επιπτώσεις που μπορεί να έχει η μαζική εγκατάσταση μπαταριών σε ένα σχετικά μικρό ηλεκτρικό σύστημα.

Τα 4,8 GW λειτουργούσας ισχύος αντιστοιχούν σε ένα μέγεθος εξαιρετικά υψηλό σε σχέση με την αιχμή ζήτησης της χώρας. Αυτό σημαίνει ότι οι μπαταρίες μπορούν πλέον να επηρεάζουν ουσιαστικά το προφίλ ζήτησης και προσφοράς, τις ενδοημερήσιες διαφορές τιμών και τις ανάγκες εξισορρόπησης.

Η εξέλιξη έχει ευρύτερη σημασία και για την ελληνική αγορά λόγω της ηλεκτρικής διασύνδεσης των δύο χωρών και της σύζευξης των ευρωπαϊκών αγορών. Η αποθήκευση στη Βουλγαρία μπορεί να απορροφά πλεονάζουσα ενέργεια κατά τις ώρες υψηλής παραγωγής ΑΠΕ και να την επαναφέρει αργότερα στην αγορά, επηρεάζοντας έτσι τις διασυνοριακές ροές και, εμμέσως, τη διαμόρφωση των τιμών στην ευρύτερη περιοχή.

Από συμπληρωματική τεχνολογία σε βασική υποδομή

Το βασικό μήνυμα από την ευρωπαϊκή εικόνα είναι ότι η αποθήκευση παύει πλέον να αποτελεί μία συμπληρωματική τεχνολογία των ΑΠΕ και μετατρέπεται με ταχύτητα σε βασική υποδομή του ηλεκτρικού συστήματος.

Η Γερμανία, η Ιταλία και η Γαλλία διαθέτουν ήδη σημαντική εγκατεστημένη βάση, ενώ η ταχύτητα με την οποία κινήθηκε η Βουλγαρία δείχνει πόσο γρήγορα μπορεί να αλλάξει η εικόνα μιας αγοράς. Την ίδια στιγμή, χώρες όπως η Ρουμανία ενισχύουν επίσης το αποτύπωμά τους, γεγονός που σημαίνει ότι η Νοτιοανατολική Ευρώπη αναδεικνύεται σε μία από τις πλέον ενδιαφέρουσες περιοχές ανάπτυξης της αποθήκευσης.

Για την Ελλάδα, το κρίσιμο στοίχημα είναι να μετατραπεί το μεγάλο επενδυτικό ενδιαφέρον και το ισχυρό pipeline σε πραγματικά λειτουργούσα ισχύ. Όσο αυξάνεται η συμμετοχή των ΑΠΕ στο ενεργειακό μείγμα, τόσο μεγαλύτερη γίνεται η αξία της δυνατότητας μεταφοράς ηλεκτρικής ενέργειας από τις ώρες της υπερπαραγωγής στις ώρες υψηλότερης ζήτησης.

Και αυτό σημαίνει ότι η επόμενη φάση της ενεργειακής μετάβασης δεν θα κριθεί μόνο από το πόσα νέα φωτοβολταϊκά και αιολικά θα εγκατασταθούν, αλλά και από το πόσο γρήγορα τα ευρωπαϊκά ηλεκτρικά συστήματα —και μαζί τους το ελληνικό— θα αποκτήσουν τις μπαταρίες που χρειάζονται για να αξιοποιήσουν αποτελεσματικά αυτή την πράσινη παραγωγή.

Πηγή Capital.gr