Ο δισεκατομμυριούχος που έλυσε τα χέρια της Ρωσίας

Ο 71χρονος δισεκατομμυριούχος Torbjörn Törnqvist μόλις έκλεισε μία από τις μεγαλύτερες συμφωνίες της ζωής του. Λίγο αφότου η Lukoil, η κολοσσιαία πετρελαϊκή εταιρεία της Ρωσίας, χτυπήθηκε από τους αμερικανικούς δασμούς, έσπευσε να αποκτήσει τις δραστηριότητές της στο εξωτερικό. Αν η Ουάσιγκτον και το Λονδίνο την εγκρίνουν, η εξαγορά θα λύσει έναν τεράστιο πονοκέφαλο για τη Ρωσία, αλλά και θα επεκτείνει σημαντικά το εύρος της ενεργειακής αυτοκρατορίας του Σουηδού επιχειρηματία. Στο πλαίσιο αυτό, η εταιρεία ενεργειακών εμπορευμάτων Gunvor με έδρα στην Ελβετία, την οποία ίδρυσε ο ίδιος με συνεργάτη του Vladimir Putin, θα ενσωματώσει βενζινάδικα στη Δύση, διυλιστήρια στην Ευρώπη και περιοχές με κοιτάσματα στη Μέση Ανατολή και την Κεντρική Ασία. 

Η ανακοίνωση της συμφωνίας έγινε μόλις τρεις ημέρες αφότου η Lukoil είπε ότι πουλά τα περιουσιακά της στοιχεία. Αλλωστε, η ταχύτητα είναι χαρακτηριστικό του Törnqvist, o οποίος συνηθίζει να κινείται γρήγορα και αποφασιστικά για να προλάβει τους ανταγωνιστές του. Βέβαια, μία τέτοια συμφωνία μπορεί να ανακινήσει το παρελθόν και τις σχέσεις του Törnqvist με τη Ρωσία. 

Δεν έχει γίνει γνωστή ούτε η αξία της συμφωνίας ούτε η δομή της και ενδέχεται ούτε ο ίδιος ο Törnqvist να μην έχει ακόμα όλες τις απαντήσεις. Οσοι παρακολουθούν τη διαδικασία της πώλησης εκτιμούν ότι οι διεθνείς δραστηριότητες της Lukoil μπορεί να αποτιμηθούν κοντά στα 20 δισ. δολάρια, σύμφωνα με τη Wall Street Journal. Στο μεταξύ, ανοιχτά παραμένουν τα εξής κρίσιμα ερωτήματα: τι θα πληρώσει η Gunvor, πώς θα χρηματοδοτηθεί η συμφωνία και αν o Törnqvist δεσμεύτηκε για δυνατότητα επαναγοράς των δραστηριοτήτων από τη Lukoil μετά τη λήξη του πολέμου στην Ουκρανία. 

Σε κάθε περίπτωση, η λακωνική ανακοίνωση της Lukoil για την εξαγορά των δραστηριοτήτων από την Gunvor προκάλεσε τριγμούς στην αγορά των ενεργειακών εμπορευμάτων. Τα στελέχη ανταγωνιστικών εταιρειών εξέταζαν ακόμα τα περιουσιακά στοιχεία της ρωσικής εταιρείας, ενώ ορισμένοι δεν είχαν καν βρει πώς να διαπραγματευτούν με μία εταιρεία που είναι υπό βρετανικές και αμερικανικές κυρώσεις. Σύμφωνα με τον εκπρόσωπο της Gunvor, η εταιρεία μπόρεσε να κινηθεί γρήγορα εν μέρει διότι μιλούσε ήδη με τη Lukoil για την αγορά κάποιων περιουσιακών στοιχείων.

Η εξαγορά δείχνει την υψηλή ανθεκτικότητα για ρίσκο σε οίκους εμπορευμάτων όπως η Gunvor, η οποία κάνει συχνά συναλλαγές σε αγορές με μεταβλητότητα, δανείζει εταιρείες και κυβερνήσεις που δεν μπορούν να δανειστούν από αλλού και κλείνει συμφωνίες σε χώρες με πολιτικά προβλήματα, συγκρούσεις και κυρώσεις. Εξού και οι αναταραχές της αγοράς λόγω πανδημίας και του πολέμου στην Ουκρανία στήριξαν τη δραστηριότητά της. Πέρυσι, η Gunvor είχε καθαρά κέρδη 729 εκατ. δολαρίων με έσοδα 136 δισ. δολαρίων, μία από τις καλύτερες χρονιές στην ιστορία της.

Βέβαια, η χρηματοδότηση της συμφωνίας θα είναι δύσκολη υπόθεση, δεδομένου ότι πολλές τράπεζες της Δύσης αποφεύγουν συναλλαγές που σχετίζονται με τη Ρωσία

Ποιος είναι ο Törnqvist

Ο Törnqvist μεγάλωσε στην Στοκχόλμη και σπούδασε οικονομικά. Ξεκίνησε την καριέρα του στην BP τη δεκαετία του 1970, όσο οι αγορές άνοιγαν εκ νέου μετά το σοκ της πετρελαϊκής κρίσης. Αφότου πέρασε από δύο εταιρείες trading, ανεξαρτητοποιήθηκε στα μέσα της δεκαετίας του 1990 με μία επιχείρηση πώλησης ρωσικού μαζούτ στην Εσθονία.

Η Δύση στρεφόταν όλο και περισσότερο στην πρώην Σοβιετική Ενωση για πετρέλαια και μέταλλα. Σύντομα άρχισε να συνεργάζεται με τον Gennady Timchenk, πρώην αξιωματούχο που ήξερε τον Putin από την Αγία Πετρούπολη, όπου ο Ρώσος πρόεδρος δούλευε τότε με τη δημαρχία. Μαζί ίδρυσαν τον προκάτοχο της Gunvor το 1997.

Μετά την αλλαγή της χιλιετίας, όταν ο Törnqvist έμαθε ότι η Μόσχα επρόκειτο να κατασχέσει κοιτάσματα πετρελαίου από τον επικριτή του Putin, τον Mikhail Khodorkovsky, η Gunvor έκανε γρήγορους διακανονισμούς, προκειμένου να συνεχίσει η ροή του πετρελαίου στις παγκόσμιες αγορές. Με την κίνηση αυτή, η εταιρεία έγινε μεγάλος παίκτης σε παγκόσμιο επίπεδο. Η Gunvor έφτασε να διαχειρίζεται έως και το 30% των ρωσικών εξαγωγών πετρελαίου διά θαλάσσης. 

«Δεν αρνούμαστε ότι έχουμε άριστες επαφές», είχε πει ο Törnqvist σε μία από τις σπάνιες συνεντεύξεις του στο Reuters το 2007. Ωστόσο, «το να εμπλέκουμε τον κ. Putin και τους αξιωματούχους του σε αυτό τον διάλογο είναι εικασία», συμπλήρωσε. 

Μετά την προσάρτηση της Κριμαίας στη Ρωσία το 2014, οι αμερικανικές κυρώσεις στον Timchenko έφεραν την εταιρεία στο χείλος της κατάρρευσης. Η κυβέρνηση Obama είπε ότι ο ίδιος o Putin είχε επενδύσεις στην Gunvor και μπορεί να είχε και πρόσβαση στα κονδύλια της. Η εταιρεία χαρακτήρισε τις κατηγορίες «εσφαλμένες και εξωφρενικές». Προκειμένου να σωθεί η Gunvor, ο Törnqvist αγόρασε τις μετοχές του Timchenko, πούλησε τα ρωσικά περιουσιακά στοιχεία και έφτιαξε νέους μοχλούς δραστηριότητας, ιδίως στο LNG και στις ΗΠΑ. 

Ο Törnqvist, ο οποίος φέρεται να είναι ήρεμος, αλλά και να δυσφορεί όταν δεν πληρούνται υψηλές προδιαγραφές, επεκτάθηκε στις ΗΠΑ, «καθαρίζοντας» τις δραστηριότητες της Gunvor. Διοχέτευσε χρήματα στην ιστιοπλοΐα, χορηγώντας μία ομάδα του America’s cup και ωθώντας τον διαγωνισμό προς την ψηφιοποίηση. 

Δεν έκοψε ποτέ πλήρως τους δεσμούς του με τη Ρωσία. Η Gunvor παρέμεινε μεγάλος εξαγωγός πετρελαίου και κράτησε ένα μερίδιο σε έναν τεράστιο τερματικό σταθμό στην Αγία Πετρούπολη. Ωστόσο, μείωσε τις δραστηριότητές της μετά την επίθεση στην Ουκρανία. 

Wall Street Journal