Ο πόλεμος απειλεί να βάλει φωτιά στα ελλείμματα – Τα ομόλογα χάνουν τα κέρδη της χρονιάς

Εντείνονται οι ανησυχίες για το δημοσιονομικό κόστος που θα έχει ο πόλεμος στη Μέση Ανατολή για κυβερνήσεις από όλο τον κόσμο, σε μία εποχή που τα ελλείμματα και τα χρέη βρίσκονται ήδη σε υψηλά επίπεδα. 

Με τις υψηλές τιμές του πετρελαίου να «φουντώνουν» τον πληθωρισμό, όσο οι συγκρούσεις στη Μέση Ανατολή συνεχίζονται, οι κυβερνήσεις καλούνται να δανειστούν περισσότερα όχι μόνο για να πληρώσουν τις αυξημένες αμυντικές δαπάνες, αλλά και για να προστατεύσουν νοικοκυριά και επιχειρήσεις από το αυξημένο ενεργειακό κόστος. 

Ενδεικτικό της νέας δημοσιονομικής πραγματικότητας που αρχίζει να διαμορφώνεται είναι το γεγονός ότι οι διεθνείς αγορές ομολόγων παρέδωσαν το σύνολο των κερδών που είχαν επιτύχει από τις αρχές του έτους, καθώς το κόστος δανεισμού αυξάνεται, από το Ηνωμένο Βασίλειο και την Γερμανία, έως την Αυστραλία και την Ιαπωνία. Ο δείκτης Bloomberg Global Aggregate Index, που παρακολουθεί τα κρατικά και εταιρικά ομόλογα επενδυτικής βαθμίδας, σημείωνε κέρδη έως και 2,1% από τις αρχές του έτους και μέχρι τις 27 Φεβρουαρίου (ακριβώς πριν από το χτύπημα των ΗΠΑ-Ισραήλ στο Ιράν), αλλά πλέον έχει παραδώσει τα κέρδη αυτά, αφού το γεωπολιτικό σοκ αντέστρεψε το επενδυτικό κλίμα.  Η απόδοση του αμερικανικού 30ετούς τίτλου έφτασε στο 4,9%, τα υψηλότερα επίπεδα του τελευταίου μήνα. 

«Οι αποδόσεις των μακροπρόθεσμων ομολόγων είναι ένα δημοσιονομικό ζήτημα και ένα ζήτημα κρατικής αξιοπιστίας», λέει στο Bloomberg ο  Gang Hu, της Winshore Capital Partners. «Αντανακλούν τις προσδοκίες ότι ο Trump θα χρειαστεί να ξοδέψει χρήματα για να χρηματοδοτήσει τον πόλεμο και να επιδοτήσει τους καταναλωτές μπροστά στο αυξημένο κόστος του πετρελαίου». 

Οι ΗΠΑ δεν έχουν δώσει στη δημοσιότητα επίσημα στοιχεία για το κόστος της στρατιωτικής επιχείρησης στο Ιράν, όμως στο Κογκρέσο συζητείται πρόσθετη χρηματοδότηση έως και 50 δισ. δολαρίων. 

Αν και αρχικά η αύξηση των αποδόσεων των πιο βραχυπρόθεσμων αμερικανικών ομολόγων μαρτυρούσε την προσδοκία της αγοράς ότι το πετρελαϊκό σοκ θα ήταν ένα προσωρινό πληθωριστικό πρόβλημα, πλέον, οι ανησυχίες στρέφονται προς τις δημοσιονομικές συνέπειες μιας πιο παρατεταμένης σύγκρουσης.  «Αυτό είναι εν μέρει αυτό που βαραίνει στο μυαλό των ανθρώπων – η χρηματοδότηση του πολέμου, η χαμηλότερη ανάπτυξη γενικά», εξηγεί ο Ruben Hovhannisyan, διαχειριστής ομολόγων της TCW.

Το δημοσιονομικό έλλειμμα των ΗΠΑ έχει μειωθεί τους τελευταίους μήνες, αν και άγγιξε το 1 τρισεκατομμύριο δολάρια για τους πέντε μήνες έως τον Φεβρουάριο. Ωστόσο, οι επενδυτές αρχίζουν να συνυπολογίζουν τον αντίκτυπο που θα έχει η απόφαση του Ανώτατου Δικαστηρίου που ακύρωσε τους εμπορικούς δασμούς του Donald Trump, οι οποίοι είχαν αποφέρει δεκάδες δισεκατομμύρια δολάρια σε κρατικά έσοδα.

«Έρχεται σε μια εποχή που οι δασμοί κινούνται αντίθετα για τον Trump και αυτό είναι πληθωριστικό, και οι πόλεμοι είναι πληθωριστικοί», εξηγεί ο Matt Eagan, διαχειριστής χαρτοφυλακίου της Loomis, Sayles & Co. «Αυτό απλώς αυξάνει το έλλειμμα».

Κυβερνήσεις σε όλο τον κόσμο αναγκάστηκαν να προχωρήσουν σε πολύ υψηλές δαπάνες το 2022, λόγω της ενεργειακής κρίσης που προκλήθηκε από τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία. 

«Με πιο περιορισμένα δημοσιονομικά περιθώρια κινήσεων, υψηλότερα χρέη και υψηλότερο κόστος τόκων, η αγορά ομολόγων μπορεί να είναι λιγότερο πρόθυμη να χρηματοδοτήσει τέτοια δημοσιονομική γενναιοδωρία αυτή τη φορά ή τουλάχιστον να απαιτήσει υψηλότερες πραγματικές αποδόσεις για να παράσχει αυτά τα χρήματα», λέει ο Chris Arcari, επικεφαλής κεφαλαιαγορών της Hymans Robertson.

Ειδικά οι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις αντιμετωπίζουν την ανάγκη υψηλότερων αμυντικών δαπανών αλλά και ενδεχομένως ενεργειακών επιδοτήσεων, εάν οι τιμές του πετρελαίου παραμείνουν αυξημένες. 

Η εικόνα είναι παρόμοια στην Ασία, όπου χώρες από την Αυστραλία έως τη Σιγκαπούρη και την Ιαπωνία έχουν αυξήσει τις αμυντικές δαπάνες τους. Ο πόλεμος στο Ιράν θα μπορούσε να πιέσει τις κυβερνήσεις να εντείνουν τη στρατιωτική ενίσχυσή τους, περιπλέκοντας περαιτέρω τις προσπάθειες για την εξυγίανση των δημόσιων οικονομικών τους, σημειώνει η Carol Kong, στρατηγική σύμβουλος της Commonwealth Bank of Australia.

Ένα κύμα από εκδόσεις κρατικών ομολόγων σε όλο τον κόσμο θα μπορούσε να εντείνει τις πιέσεις στην ύψους 31 τρισ. δολαρίων αγορά των αμερικανικών κρατικών τίτλων, εάν  οι επενδυτές αναζητήσουν υψηλότερες αποδόσεις αλλού. «Η προσφορά ομολόγων του αμερικανικού δημοσίου θα αυξηθεί σε μια εποχή που οι ΗΠΑ χρειάζονται αγοραστές», σημειώνει ο Eagan της Loomis Sayles & Co. «Δεν βλέπω κανένα ενδιαφέρον για το 30ετές ομόλογο μέχρι η απόδοση να ξεπεράσει το 5%».