Τα έργα του Ταμείου Ανάκαμψης που έμειναν πίσω

Μπορεί το Ταμείο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας να ολοκληρώνεται κανονικά την 31η Αυγούστου, με την Ελλάδα να εκμεταλλεύεται το σύνολο των 36 δισ. ευρώ που έχει εξασφαλίσει η χώρα από το πρόγραμμα.

Ωστόσο, σύμφωνα με μελέτη του ΠΑΣΟΚ, το πρόγραμμα που θα υλοποιηθεί δεν έχει το ίδιο φυσικό αντικείμενο με αυτό που εγκρίθηκε το 2021, αφού 128 μέτρα του προγράμματος βρίσκονται εκτός των αρχικών στόχων. Η αιτιολόγηση του υπουργείου Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών είναι ότι οι αλλαγές έγιναν γιατί κάποια έργα δεν θα τελείωναν στην ώρα τους και η Ελλάδα θα έχανε χρήματα.

Τελικά η διασφάλιση των πόρων εξασφαλίστηκε με τον άτυπο κανόνα της "υπερδέσμευσης" η οποία φτάνει σε κάποιες περιπτώσεις το 30%. Της δυνατότητας δηλαδή, να δεσμεύονται πόροι παραπάνω από τον προϋπολογισμό για κάποια έργα με ικανοποιητική υλοποίηση ώστε να μειωθεί το φυσικό αντικείμενο άλλων έργων, τα οποία αντιμετωπίζουν προβλήματα. Για τα έργα που το φυσικό αντικείμενο μειώνεται για οποιοδήποτε λόγο, η λύση είναι είτε η μεταφορά του "υπολοίπου" του έργου στο ΕΣΠΑ (υπό την αίρεση της συμβατότητας) είτε η ολοκλήρωση με εθνικούς πόρους. 

Έργα που έμειναν πίσω 

Κρίσιμο σημείο η είσπραξη και αξιοποίηση του συνόλου των πόρων του ΤΑΑ, ωστόσο με βάση τη μελέτη του ΠΑΣΟΚ, η υλοποίηση κάποιων κρίσιμων επενδύσεων και μεταρρυθμίσεων, αναβάλλεται χωρίς χρονικό ορίζοντα ολοκλήρωσης. Ενδεικτικά αναφέρουμε τρεις περιπτώσεις:

1 Η ενεργειακή αναβάθμιση κτηρίων κατοικιών: Ένα έργο που είχε αρκετά μεγάλη δημοσιότητα (Μέτρο 16872 )

Τι προβλεπόταν αρχικά (Ιούλιος 2021)

α) Μέχρι 31η Δεκεμβρίου 2025 (ορόσημο 25): "Ολοκλήρωση παρεμβάσεων για την επίτευξη εξοικονόμησης ενέργειας για τουλάχιστον 50.000 ενεργειακά φτωχά νοικοκυριά, ισοδύναμης με εξοικονόμηση πρωτογενούς ενέργειας τουλάχιστον 30 % κατά μέσο όρο για το σύνολο της επένδυσης".

β) Επίσης μέχρι 31η Δεκεμβρίου 2025 (ορόσημο 26): "Ανακαινίσεις για τη βελτίωση της ενεργειακής απόδοσης που ολοκληρώθηκαν για 105.000 κατοικίες, οι οποίες ισοδυναμούν με μείωση της ενέργειας κατά 213 χιλ. ΤΙΠ και με εξοικονόμηση πρωτογενούς ενέργειας τουλάχιστον 30 % κατά μέσο όρο".

γ) Και στα δύο ορόσημα προβλεπόταν – αρχικά – εξάλλου το εξής: "Η πιστοποίηση που εκδίδεται από την Ελληνική Αναπτυξιακή Τράπεζα" 

Μετά τις τελευταίες αναθεωρήσεις:

-Το ορόσημο 25 δεν υπάρχει ενώ το 26 έχει γίνει: "Ανακαίνιση ενεργειακής απόδοσης για 83.400 κατοικίες, εκ των οποίων τουλάχιστον 20.400 είναι ευάλωτα νοικοκυριά. Οι ανακαινίσεις θα επιτύχουν εξοικονόμηση πρωτογενούς ενέργειας τουλάχιστον 30 % κατά μέσο όρο, με βάση τα υποβληθέντα πιστοποιητικά ενεργειακής απόδοσης".

-Δεν υπάρχει αναφορά σε πιστοποίηση από την Ελληνική Αναπτυξιακή Τράπεζα, στη Γενική Διεύθυνση του Σώματος Επιθεωρητών Ελεγκτών, ούτε σε ειδική ηλεκτρονική πλατφόρμα

2 Το πρόγραμμα "Διαλειτουργικότητα του δημοσίου" μια μεταρρύθμιση για τη μείωση της γραφειοκρατίας ( Μέτρο 16782) 

Τι προβλεπόταν αρχικά (Ιούλιος 2021)

Στο ορόσημο 98 του αρχικού σχεδίου "Ελλάδα 2.0" προβλεπόταν μέχρι τα τέλη του 2024 η "έγκριση κανονιστικών αλλαγών για τη θέσπιση ευρείας ρυθμιστικής βάσης για τη διασύνδεση και τη διαλειτουργικότητα μητρώων και υπηρεσιών για την ανταλλαγή δεδομένων μεταξύ εθνικών δημόσιων οργανισμών σύμφωνα με το νέο Ευρωπαϊκό Πλαίσιο Διαλειτουργικότητας" καθώς και η "υποβολή έκθεσης από το Υπουργείο Ψηφιακής Διακυβέρνησης σχετικά με την επιτυχημένη υλοποίηση του σχεδίου δράσης για την απλούστευση και τη βελτίωση των διαδικασιών, των βελτιώσεων στα συστήματα και της συμμόρφωσης με τις ευρωπαϊκές στρατηγικές και πολιτικές". 

Τι προβλέπεται τώρα: 

Στο ορόσημο 98 προβλέπεται τώρα η "έγκριση κανονιστικών αλλαγών για τη θέσπιση ρυθμιστικής βάσης για τη διασύνδεση και τη διαλειτουργικότητα μητρώων και υπηρεσιών για την ανταλλαγή δεδομένων μεταξύ εθνικών δημόσιων οργανισμών". Δεν γίνεται αναφορά στο Ευρωπαϊκό Πλαίσιο Διαλειτουργικότητας, ούτε και σε σχετική έκθεση υλοποίησης του Υπουργείου.

3. Κατάρτιση πολεοδομικών σχεδίων. 

Τι προβλεπόταν αρχικά (Ιούλιος 2021)

Στο αρχικό "Ελλάδα 2.0" το ορόσημο 29 του συγκεκριμένου μέτρου προέβλεπε μέχρι 31η Δεκεμβρίου 2025 τα εξής:

"Ολοκλήρωση… 
-    των τοπικών πολεοδομικών σχεδίων σε 700 δημοτικές ενότητες, 
-    των ζωνών υποδοχής συντελεστών δόμησης σε 50 δημοτικές ενότητες· 
-    της οριοθέτησης οικισμών σε 50 δημοτικές ενότητες· 
-    του χαρακτηρισμού δημοτικών οδών σε 120 δημοτικές ενότητες 
-    και ολοκλήρωση 5 ειδικών πολεοδομικών σχεδίων.

Συνολικά, και λαμβάνοντας υπόψη ότι ορισμένες από τις δράσεις αυτές υλοποιούνται στην ίδια δημοτική ενότητα, θα ολοκληρωθούν δράσεις σε 750 δημοτικές ενότητες".

Τι προβλέπεται τώρα

Αντί για ολοκλήρωση όλων των ανωτέρω, μετά από τις αλλεπάλληλες αναθεωρήσεις, το ορόσημο 29 προβλέπει πλέον τα εξής μέχρι την 31η Δεκεμβρίου 2025: 

"Έκδοση θετικής αξιολόγησης από το αρμόδιο υπουργείο για μελέτες που αφορούν:

-    τοπικά πολεοδομικά σχέδια σε 405 δημοτικές ενότητες, 
-    11 ειδικά πολεοδομικά σχέδια, και 
-    οριοθέτηση οικισμών σε 36 δημοτικές ενότητες· 

και έκδοση πιστοποιητικού ολοκλήρωσης από το αρμόδιο υπουργείο για μελέτες που αφορούν: 

-    ζώνες υποδοχής συντελεστών δόμησης σε 50 δημοτικές ενότητες, και 
-    χαρακτηρισμό δημοτικών οδών σε 549 δημοτικές ενότητες".

Μέτρα με μεγάλη μείωση στόχων και έργων

Σύμφωνα με τη μελέτη του ΠΑΣΟΚ μεγάλη (25% ή μεγαλύτερη) μείωση των στόχων τους είχαν το Μέτρο 16285 - Επενδύσεις στο εθνικό αρδευτικό δίκτυο μέσω προγραμμάτων ΣΔΙΤ το μέτρο 16911 - Εναέρια μέσα για τη διαχείριση κρίσεων το μέτρο 16747 - Μεταρρύθμιση των ενεργητικών πολιτικών για την αγορά εργασίας, το μέτρο 16289 - Στρατηγική αριστείας στα πανεπιστήμια και καινοτομία, το μέτρο 16984 - Μεταρρύθμιση για τον προσωπικό ιατρό, το μέτρο 16922 – η επένδυση: Κοινωνική ένταξη, το μέτρο 16291 - Ψηφιακός μετασχηματισμός φορολογικών και τελωνειακών αρχών, το μέτρο 16957 - Ενίσχυση της ικανότητας του χρηματοπιστωτικού συστήματος να υπερνικά τις προϋπάρχουσες προκλήσεις και να χρηματοδοτεί την πραγματική οικονομία, το μέτρο 16630 - Βόρειος οδικός άξονας Κρήτης (ΒΟΑΚ), το μέτρο 16999 - Αποκατάσταση της προσβασιμότητας μετά τις καταστροφικές επιπτώσεις από τις κακοκαιρίες "DANIEL" και "ELIAS" και το μέτρο 16996 - Εγκατάσταση αποθήκευσης ενέργειας για την περαιτέρω διείσδυση των ΑΠΕ.

Μέτρα που απεντάχθηκαν εντελώς

Εκτός του Ελλάδα 2.0 έμειναν: Έργα ύδρευσης, η Θέσπιση στρατηγικής εθνικής διαχείρισης κινδύνου καταστροφών, η Υλοποίηση περιφερειακών κέντρων επιχειρήσεων πολιτικής προστασίας (ΠΕΚΕΠΠ) μέσω ΣΔΙΤ, η ανάπτυξη δικτύων 5G που παρέχουν κάλυψη όλων των ελληνικών αυτοκινητοδρόμων, Υποθαλάσσια καλώδια οπτικών ινών, η δημιουργία μονάδων παιδικής μέριμνας εντός μεγάλων επιχειρήσεων, παρεμβάσεις για την αναβάθμιση και αναδιάταξη του συστήματος και των υποδομών του ελληνικού σιδηροδρομικού δικτύου και τα ηλεκτρονικά διόδια.