Η «Ελευθερία» που «έξυσε» παλιές πληγές…

Η Άγκελα Μέρκελ, τα capital controls, οι ουρές για το πολυπόθητο «εξηντάρι» η αβεβαιότητα και το φάσμα του οικονομικού γκρεμού…

Την περασμένη Τρίτη 2 Ιουλίου η Άνγκελα Μέρκελ εμφανίστηκε στην κεντρική σκηνή του Κέντρου Πολιτισμού Ιδρύματος Σταύρος Νιάρχος (ΚΠΙΣΝ), στο πλαίσιο της παρουσίασης της πολιτικής αυτοβιογραφίας της, η οποία τιτλοφορείται με το όνομα «Ελευθερία» και κυκλοφορεί στα βιβλιοπωλεία της χώρας από τις εκδόσεις «Μεταίχμιο».

Στο πλαίσιο της συζήτησής της με τον Διευθυντή της εφημερίδας «Καθημερινή», Αλέξη Παπαχελά, η πρώην Γερμανίδα Καγκελάριος, μεταξύ άλλων, έριξε φως στις λεπτομέρειες και αποκάλυψε άγνωστες πτυχές και γεγονότα της οικονομικής κρίσης, αλλά και τη διατήρηση της Ελλάδας στη ζώνη του ευρώ.

Η πρώτη γυναίκα Ομοσπονδιακή Καγκελάριος της Γερμανίας με τη δεύτερη μακροβιότερη θητεία στο συγκεκριμένο αξίωμα  στην ιστορία της  πολυπληθέστερης χώρας της Ευρωπαϊκής Ένωσης, αφού δήλωσε, με σχεδόν κυνική διάθεση, ότι δε θα ζητούσε συγνώμη από τον λαό της χώρας μας και διευκρίνισε ότι δεν ήταν υπέρμαχος του Grexit, αναφέρθηκε επίσης και στα αντανακλαστικά των Ελλήνων πολιτών κατά τη διάρκεια της οικονομικής κρίσης, δηλώνοντας μάλιστα εντυπωσιασμένη από την  ανθεκτικότητα της  κοινωνίας μας.  

Η βραβευμένη (με το Καρλομάγνος το 2008) πρώην πολιτικός, η οποία στα δέκαέξι χρόνια που κρατούσε στα χέρια της τα ηνία της διακυβέρνησης  της  χώρας της που συγκαταλέγεται στις πλέον ανεπτυγμένες βιομηχανικά παγκοσμίως και σφράγισε αναμφισβήτητα με τη δράση της τόσο την ευρωπαϊκή όσο και τη διεθνή πολιτική σκηνή, ανέφερε χαρακτηριστικά: «Με εντυπωσίασε πραγματικά η αντοχή της ελληνικής κοινωνίας. Εκείνη την πιο δύσκολη περίοδο, με το δημοψήφισμα, οι άνθρωποι δεν μπορούσαν παρά να βγάλουν μόνο 60 ευρώ από την τράπεζα. Έλεγα τότε ότι οι Γερμανοί δεν θα το άντεχαν».

Ο Γιώργος Χόμπης «σκαλίζει» τους φακέλους στο αρχείο, όπου διαβάζοντας πληροφορίες, σημειώσεις και δημοσιεύματα της εποχής, κάνει συνειρμικά την ανασκόπηση των γεγονότων και στους «διαδρόμους» του μυαλού «συναντά» πρωτόγνωρες εικόνες με επιχειρήσεις να βάζουν λουκέτο, εργαζόμενους να χάνουν τη δουλειά τους, πολίτες να στέκονται περιμένοντας υπομονετικά σε ουρές δεκάδων μέτρων μπροστά από τα ΑΤΜ και άλλους να γυρνούν από τη μία τράπεζα στην άλλη προκειμένου να αποφύγουν το συνωστισμό, ευελπιστώντας παράλληλα να εντοπίσουν εφοδιασμένο μηχάνημα αυτόματης ανάληψης, ώστε να πάρουν στα χέρια τους τα πολυπόθητα εξήντα ευρώ…

Η αδυναμία επίτευξης συμφωνίας ανάμεσα στην ελληνική κυβέρνηση και τους πιστωτές, είχε ως αποτέλεσμα να «παγώσει» η χρηματοδότηση από τον Έκτατο Μηχανισμό Ρευστότητας (ELA), με αποτέλεσμα στις 28 Ιουνίου 2015 να επιβληθούν τα capital controls  . Με διάγγελμά του δύο ημέρες νωρίτερα, στις 26 του ίδιου μήνα, ο τότε πρωθυπουργός της χώρας, Αλέξης Τσίπρας, ανακοινώνει τη διεξαγωγή δημοψηφίσματος. Ακολουθεί σειρά διαβουλεύσεων και διεργασιών ανάμεσα σε κορυφαίους αξιωματούχους και στελέχη  κυβέρνησης και θεσμών, κρίνεται η ανυπαρξία προγράμματος και εγγυήσεων για πρόσθετη ρευστότητα και ο πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας, Μάριο Ντράγκι, απορρίπτει το σχετικό αίτημα της Αθήνας.

Το αίσθημα του πανικού καταλαμβάνει τους πολίτες της χώρας και αμέσως μετά το διάγγελμα Τσίπρα, σχηματίζουν ουρές μπροστά από τα ΑΤΜ των τραπεζών και  τις αντλίες των πρατηρίων υγρών καυσίμων  προκειμένου να εξασφαλίσουν μετρητά και να γεμίσουν τα ρεζερβουάρ των οχημάτων τους, καθώς το μέλλον φάνταζε αβέβαιο και η χώρα βρισκόταν στο χείλος του οικονομικού γκρεμού.

Αποφασίζεται η αναστολή λειτουργίας των τραπεζών και καθορίζεται ως ανώτατο όριο αναλήψεων το ποσό των εξήντα ευρώ ημερησίως, προκειμένου να διαφυλαχθεί η σταθερότητα του συστήματος.

Αποτέλεσμα ήταν να γίνει συνολική ανάληψη  ποσού που προσέγγιζε τα 50 δις ευρώ  και αντιστοιχούσε στο 40% των συνολικών καταθέσεων που υπήρχαν στα τραπεζικά ιδρύματα.   

Η ελληνική οικονομία βάδιζε ήδη σε δύσβατο μονοπάτι και άρχισε να πλέει πια σε αχαρτογράφητα νερά. Πληρωμές σε λογαριασμούς του εξωτερικού απαγορεύτηκαν, απαιτώντας την έγκριση του κράτους, γεγονός που μετέτρεπε σε δυσβάσταχτο το βάρος στις επιχειρήσεις .

Το «πάγωμα» των συναλλαγών επιφέρει μεγάλα πλήγματα και πλήθος προβλημάτων που συσσωρεύονται και γίνονται «θηλιά» στο «λαιμό» αρκετών επιχειρήσεων, οι οποίες αναγκάζονται να βάλουν λουκέτο, οδηγώντας παράλληλα χιλιάδες εργαζόμενους στην ανεργία.  

Η τραπεζική αργία αίρεται τελικά στις 20 Ιουλίου, η επαναλειτουργία όμως των τραπεζικών ιδρυμάτων της χώρας γίνεται υπό μία πολύ αυστηρή δέσμη μέτρων και περιορισμών προκειμένου να αποφευχθεί πιθανή κατάρρευση του συστήματος από τη μαζική μεταφορά καταθέσεων.

Στις 30 του ίδιου μήνα το Eurogroup απορρίπτει το αίτημα του Έλληνα πρωθυπουργού, Αλέξη Τσίπρα, για την έγκριση ενός τρίτου προγράμματος στήριξης με στόχο τόσο την κάλυψη, όσο και την αναδιάρθρωση του χρέους της χώρας προς το Ευρωπαϊκό Ταμείο Χρηματοπιστωτικής Σταθερότητας (EFSF) και η Αθήνα αδυνατεί να καταβάλει τη δόση του 1,5 δις ευρώ στο Διεθνές Νομισματικό Ταμείο.

Στην τριετία που ακολούθησε το μέτρο των capital control άρχισε σταδιακά να χαλαρώνει και από τις 4 Ιουνίου 2018 επιτρεπόταν η πραγματοποίηση αναλήψεων μετρητών έως 5.000 ευρώ ανά ημερολογιακό μήνα, ανά καταθέτη,  ανά πιστωτικό ίδρυμα, από τα ιδρύματα στην Ελλάδα και στο εξωτερικό. Διευρύνθηκε το ποσό μεταφοράς στο εξωτερικό από 2.300 σε 3.000 ευρώ, ενώ από την 1η Ιουλίου 2018 αυξήθηκε η αποδοχή και εκτέλεση εντολών μεταφοράς κεφαλαίων έως το ποσό των 4.000 ευρώ ανά κωδικό πελάτη και ανά ημερολογιακό δίμηνο.  

Ο Γιώργος Ε. Χόμπης ειναι Δημοσιογράφος