Ξεκίνησε η «πορεία αντιστροφής» των επιτοκίων από τις κεντρικές τράπεζες

Οι μεγαλύτερες κεντρικές τράπεζες του κόσμου βρίσκονται ένα βήμα πριν τη μείωση των επιτοκίων τους, αλλά ο δρόμος προς τη μείωση αυτή θα είναι πολύ διαφορετικός σε σχέση με την αύξηση.

Οι κεντρικές τράπεζες είναι πιθανό να κινηθούν με μικρότερα βήματα και περιοδικές παύσεις, φοβούμενες ότι η εξαιρετικά χαμηλή ανεργία θα μπορούσε να αναζωπυρώσει τα ποσοστά πληθωρισμού που εξακολουθούν να βρίσκονται πάνω από τους πληθωριστικούς στόχους τους.

To ενδεχόμενο ναδίρ των επιτοκίων θα είναι επίσης πολύ υψηλότερο από τα ιστορικά χαμηλά της τελευταίας δεκαετίας και οι μεταβολές στη δομή της παγκόσμιας οικονομίας θα μπορούσαν να θέσουν το κόστος δανεισμού σε υψηλότερη πορεία για τα επόμενα χρόνια.

Οι κεντρικές τράπεζες άρχισαν να αυξάνουν τα επιτόκιά τους στα τέλη του 2021, καθώς η μείωση της προσφοράς μετά την πανδημία και η ενεργειακή κρίση λόγω του πολέμου στην Ουκρανία έστειλαν τον πληθωρισμό σε διψήφια επίπεδα σε μεγάλο μέρος του κόσμου.

Η Εθνική Τράπεζα της Ελβετίας έγινε η πρώτη μεγάλη κεντρική τράπεζα που χαλάρωσε την νομισματική της πολιτική την περασμένη Πέμπτη με μια αιφνιδιαστική μείωση 25 μονάδων βάσης στο βασικό της επιτόκιο, καθώς ο πληθωρισμός βρίσκεται ήδη στο εύρος στόχου 0% έως 2%.

Η κίνηση αυτή τερματίζει επίσης τις εικασίες των επενδυτών ότι οι φορείς χάραξης πολιτικής θα διστάσουν να κινηθούν πριν από την Ομοσπονδιακή Τράπεζα των ΗΠΑ, καθώς κάθε μείωση των επιτοκίων είναι βέβαιο ότι θα αποδυναμώσει ένα νόμισμα και θα αυξήσει τον εισαγόμενο πληθωρισμό.

Σύμφωνα με το Reuters, η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα είναι βέβαιο ότι θα είναι η επόμενη τον Ιούνιο, αφού οι αδιάκοπα επαναλαμβανόμενες αναφορές για μείωση στην πρόσφατη συνεδρίαση περιορίζουν τις επιλογές της.

Τόσο η Fed όσο και η Τράπεζα της Αγγλίας άφησαν να εννοηθεί ότι θα μπορούσαν να προχωρήσουν σε μείωση των επιτοκίων, αλλά παρέμειναν αρκετά ασαφείς ώστε να μπορέσουν να επιλέξουν είτε τον Ιούνιο είτε τον Ιούλιο, υπό την προϋπόθεση ότι τα δεδομένα δεν θα ανατρέψουν τα σχέδιά τους.

Παρ’ όλα αυτά, οι επενδυτές αναμένουν ότι η Federal Reserve, η ΕΚΤ και η BoE θα πραγματοποιήσουν μείωση των επιτοκίων τους κατά 75 μονάδες βάσης μέχρι το τέλος του έτους. 

Οι εκτιμήσεις αυτές υποδηλώνουν επίσης περικοπές σε μόλις τρεις από τις πέντε συνεδριάσεις που θα πραγματοποιήσει η κάθε κεντρική τράπεζα από τον Ιούνιο έως το τέλος του έτους, οπότε υπάρχει επίσης πιθανότητα για παύσεις εν μέσω των κινήσεων χαλάρωσης.

Σημειωτέον πως ορισμένες αναδυόμενες οικονομίες, όπως η Βραζιλία, το Μεξικό, η Ουγγαρία και η Τσεχία, έχουν ήδη μειώσει τα επιτόκιά τους, αλλά οι χρηματοπιστωτικές αγορές επηρεάζονται ως επί το πλείστον από τις μεγάλες κεντρικές τράπεζες.

Η Ομοσπονδιακή Τράπεζα των ΗΠΑ θα μπορούσε στην πραγματικότητα να καταλήξει να είναι η εξαίρεση στον κανόνα αυτή τη φορά.

Η αμερικανική οικονομία παραμένει στιβαρή, πράγμα που σημαίνει ότι μπορεί να καθυστερήσει τις μειώσεις των επιτοκίων. Στην Ευρώπη, τα επικαιροποιημένα οικονομικά στοιχεία συνεχίζουν να προσφέρουν μια ζοφερή εικόνα, με τη δραστηριότητα να σταθεροποιείται σε χαμηλά επίπεδα.

Οι αμερικανικές εκλογές, παράλληλα, επιτείνουν το δίλημμα της Fed. Οι υπεύθυνοι χάραξης πολιτικής δεν θέλουν να φανεί ότι παρεμβαίνουν στην ψηφοφορία, οπότε αν προβούν σε περικοπές, θα πρέπει να μην το κάνουν κοντά στην εκλογική αναμέτρηση.

Ο πρόεδρος της Fed, Τζερόμ Πάουελ, σε πρόσφατη κατάθεσή του στο Κογκρέσο δήλωσε ότι οι υπεύθυνοι χάραξης πολιτικής «θα παραμείνουν προσηλωμένοι και θα κάνουν τη δουλειά τους» ενόψει των εκλογών.

Την ίδια ώρα η ευρωπαϊκή οικονομία συνεχίζει και αγκομαχεί. Η Γερμανία βρίσκεται σε ύφεση, η Βρετανία μετά βίας αναπτύσσεται και η υπόλοιπη Γηραιά Ήπειρος παραμένει σε θετικό έδαφος κυρίως από τα απροσδόκητα ισχυρά στοιχεία της Νότιας Ευρώπης, η οποία παραδοσιακά αποτελεί το αδύναμο σημείο της Ευρωζώνης.

Το πού θα μπορούσαν να καταλήξουν οι μειώσεις των επιτοκίων είτε το 2024 είτε το 2025 παραμένει αβέβαιο, αλλά οι υπεύθυνοι χάραξης πολιτικής εμφανίζονται βέβαιοι ότι η περίοδος των εξαιρετικά χαμηλών και πολλές φορές αρνητικών επιτοκίων, έχει τελειώσει για πάντα.

Στην πραγματικότητα, ορισμένοι υποστηρίζουν ότι ο κόσμος υφίσταται τόσο βαθιές αλλαγές που η ιστορική πτωτική μείωση του λεγόμενου ουδέτερου επιτοκίου, το οποίο ούτε τονώνει ούτε επιβραδύνει την ανάπτυξη, θα μπορούσε να αντιστραφεί.

«Μπορεί να βρισκόμαστε ενόψει μιας τέτοιας καμπής», δήλωσε αυτή την εβδομάδα το μέλος του Εκτελεστικού Συμβουλίου της ΕΚΤ, Ιζαμπέλ Σνάμπελ.

«Οι έκτακτες επενδυτικές ανάγκες που προκύπτουν από τις διαρθρωτικές προκλήσεις που σχετίζονται με την ενεργειακή μετάβαση, τον ψηφιακό μετασχηματισμό και τις γεωπολιτικές αλλαγές ενδέχεται να έχουν επίμονο αντίκτυπο στα επιτόκια», συμπλήρωσε.